مرگ اسکندر باعث توقف نقشه های او درباره گسترش و توسعه تجارت بابل و خلیج فارس شد و جانشینان او به دلیل کشمکش بر سر جانشینی، چندان توجهی به امور اقتصادی منطقه از خود نشان نمی دادند. استقرار قدرتمندترین جانشینان اسکندر در مصر و تاسیس سلسله «بطالسه» و عدم توجه سلوکیان به امور تجارت خلیج فارس باعث شد تا طی قرون سوم و دوم پیش از میلاد بنادر دریای سرخ و دریای مدیترانه با حمایت کامل حکام بطالسه نقش اساسی را در تجارت شرق و غرب بر عهده بگیرند و بنادر و جزایر خلیج فارس در خلا قدرت سیاسی نواحی پس کرانه ای و گسترش ناامنی ها نتوانستند همچون گذشته در تجارت دریایی سهم عمده ای داشته باشند. در این دو قرن اعراب ساکن عربستان جنوبی یعنی «سبائیان» و اعراب عربستان شرقی یعنی اهالی «گرهه» با حمایت قطعی بطلمیوس فرمانروای مصر و جانشینانش توانستند نقش اساسی را در تجارت بین هند و اروپا ایفا کنند. آگاتار خیدس رئیس کتابخانه اسکندریه در قرن دوم پیش از میلاد در این باره می نویسد: «در حقیقت در روی زمین هیچ ملتی به ثروتمندی مردم «گرهه» و «سبا» نیستند. مرکزیت آن ها بین آسیا و اروپا موقعیت ممتاز برای آن ها در جریان تجارت به وجود می آورد. اینان مللی هستند که سوریه و مصر را غنی ساخته اند و پرسودترین بازرگانی را برای دریانوردان فنیقی به وجود آورده اند از انواع وسایل تجملی و رفاهی اعم از بشقاب و مجسمه تا سایر لوازم خانگی که به مراتب برتر از اشیایی است که در اروپاست استفاده می کنند. هزینه های زندگی آنان باشکوه است و با جلال زندگی شاهزادگان رقابت می کند. خانه هایشان با ستون های پوشیده از سیم و زر می درخشد» (1) نویسنده ناشناس کتاب راهنمای دریایی به نام «پریپلوس دریای اریتره» درباره شهر عدن در دریای سرخ می نویسد: «آن را اوریمون می خوانند و در گذشته رونق بسیاری داشت و یک مرکز شهری بود. زمانی که هنوز سفر دریایی از هند به مصر انجام نمی گرفت و کسی نبود تا از مصر به بندرهای کرانه دیگر کشتیرانی کند همه در این جا گرد می آمدند. در آن روزگار بارهای کشتی ها از همه طرف به این شهر می رسید، همان طور که در حال حاضر اسکندریه کالای مصر و دیگر نقاط را در خود جای داده است» (2) در قرن سوم و دوم پیش از میلاد این بنادر دریای مدیترانه و دریای سرخ بودند که با حمایت حکام بطلمیوسی مصر بر دریانوردان سواحل خلیج فارس پیشی گرفتند و توانستند بخش عمده ای از تجارت شرق به غرب را در انحصار خود درآورند. اما قدرت گرفتن تدریجی اشکانیان در ایران و توسعه قدرت آنان به سوی بین النهرین شرایط را دگرگون ساخت و دوره جدیدی را در تجارت منطقه ای شکل داد . منابع: 1- سرگذشت کشتی رانی ایرانیان، اسماعیل رانین 2- تاریخ خلیج فارس و ممالک همجوار، محمدباقر وثوقی
|
نظرات شما عزیزان: